Welkom leesmevoor lezer!

Registreer jezelf (Ontdek de voordelen)  |   Wachtwoord vergeten?

OVER LEESMEVOOR, VOORLEZEN EN TAALONTWIKKELING

DE INVLOED VAN VOORLEZEN OP SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING VAN KLEUTERS

Door Merel van Goch

Merel van Goch is psycholinguïste. Als promovenda doet zij onderzoek naar woordenschatontwikkeling en beginnende geletterdheid bij kleuters. Verder geeft zij op freelance basis taaladvies en -trainingen aan particulieren en organisaties.

We weten al langer dat het voorlezen van prentenboeken een positieve invloed heeft op de taalontwikkeling van kleuters. Daarom lezen we allemaal voor, toch? Uit onderzoeken is ook al eerder gebleken dat actief bezig zijn met het boek en de inhoud van het verhaal, een positief effect heeft. Zo blijkt voorlezen goed te zijn voor de woordenschatontwikkeling van kleuters. Maar is élke activiteit van invloed? En kan voorlezen ook effect hebben op andere ontwikkelingsgebieden dan alleen taal?

Gelijkwaardige relatie

Aletta Kwant deed onderzoek naar dit onderwerp. Zij onderzocht de relatie tussen het voorlezen van prentenboeken en de sociaal-emotionele ontwikkeling van kleuters. Kwant heeft een speciaal voorleesprogramma ontwikkeld, met bijbehorende aanwijzingen voor leerkrachten om gesprekken te stimuleren. Het blijkt namelijk erg belangrijk om een gelijkwaardige relatie met het kind te creëren, bijvoorbeeld door je gevoelens bij het verhaal te delen. Dit is nog beter dan alleen maar vragen stellen over de inhoud van het verhaal. Door alleen vragen te stellen, komt namelijk een niet-gelijkwaardige relatie tot stand. Praten over de inhoud - in plaats van alleen vragen te stellen - zorgt dat je meeleest, terwijl je voorleest.

Voorleestip: Probeer het verhaal te relateren aan dingen die jullie zelf vandaag hebben meegemaakt. Is het bijvoorbeeld ook mooi weer geweest, net als in het verhaal? Heeft het gesneeuwd? Wat heb jij dan allemaal gedaan in de sneeuw?

Waarschijnlijk herken je dit zelf ook: een gesprek voelt minder fijn als je gesprekspartner je alleen maar ondervraagt en juist fijner als de gesprekspartner zelf ook zijn ervaringen en meningen met je deelt. Bij voorlezen blijkt dit dus ook te gelden.

Welke emoties herken je
in het verhaal Waar is Beertje?

Herkenning van emoties

Zoals gezegd richtte Kwant zich op de sociaal-emotionele ontwikkeling van kleuters. Ze keek hierbij onder andere naar basisemoties ('bang', 'blij') en complexe emoties ('verlegen', 'jaloers') die voorkwamen in vooraf geselecteerde prentenboeken. Het nieuwe voorleesprogramma met de gesprekstechnieken zorgde ervoor dat kleuters complexe emoties naderhand beter herkenden. Kennis over deze complexe emoties hadden de kleuters dus opgedaan doordat zij werden voorgelezen en doordat er op een gelijkwaardige manier met hen over het verhaal werd gepraat.

(Overigens leek er ook een invloed op het herkennen van basisemoties te zijn, maar dit effect was net niet significant. Dat wil zeggen dat dit resultaat ook op toeval kan berusten.)

En thuis dan?

Hoewel dit onderzoek in het onderwijs is uitgevoerd, zijn de resultaten natuurlijk ook relevant voor ouders en andere voorlezers. Zo zou je zelf kunnen reageren op de gebeurtenissen in het verhaal. Relateer ze bijvoorbeeld aan recente gebeurtenissen in de omgeving. Misschien heb je zelf eens in een soortgelijke situatie gezeten, of heeft je kind iets vergelijksbaars meegemaakt. Natuurlijk is het ook goed en interessant om vragen te stellen over de inhoud in het verhaal. Vaak nodigt een prentenboek uit tot lange gesprekken!

Voorleestip: Lees niet alleen de tekst van een verhaal voor, maar bespreek de emoties die in een verhaal voorkomen. Bijvoorbeeld: Waarom is het konijntje verdrietig? Ben jij ook wel eens verdrietig? Waarom dan? Mama en Papa zijn ook wel eens boos, weet je waarom? Wat gebeurt er dan?

En wat doe jij?

Pas jij je voorleesrituelen aan naar aanleiding van onderzoeksresultaten, of doe je het op je gevoel? Wat voor type ben je: een voorlezer, of een meelezer? Lees je voor vanwege de positieve invloed op de ontwikkeling van je kind, of gewoon omdat het gezellig is?

'Handtekening' Merel van Goch

De resultaten van Kwants onderzoek zijn gebundeld in haar proefschrift, getiteld 'Geraakt door prentenboeken. Effecten van het gebruik van prentenboeken op de sociaal-emotionele ontwikkeling van kleuters'. Op donderdag 10 november is Aletta Kwant op dit onderwerp gepromoveerd.

Renate

11 juli 2014, 11:01

Ik vind het geweldig, voorlezen. Je merkt inderdaad dat je er echt door in gesprek kunt raken met je kind. Als ik of mijn man wel eens op een bepaalde manier ergens op reageer begrijpt onze kleine dit soms niet helemaal. Doordat dit soort gevoelens en reacties ook in de boekjes voorkomen is het veel makkelijker om dit uit te leggen. Op die manier snapt hij het namelijk wel, want aan de figuurtjes in de boekjes kan hij zich veel beter relateren. Ik heb onlangs een abonnement genomen op Kwebbels Kinderboeken (http://www.kwebbelskinderboeken.nl). Echt een aanrader, we zijn veel meer gaan voorlezen en kunnen zo lekker veel afwisselen!

Plaats een reactie

Lees voordat je een reactie plaatst onze nettiquette.

Vertaal deze pagina met Google Translate.

Je hebt je nog niet geregistreerd !

Registreer je en ontvang een bericht als we een nieuw prentenboek hebben gemaakt.

We hebben nog een heleboel nieuwe verhalen en functionaliteit in petto!

Ontdek alle voordelen van een registratie.

De Friese vertalingen van onze digitale prentenboeken zijn mogelijk gemaakt door de provincie Friesland. Dank!